Logo Google
A- A+

FUNKCJONOWANIE DZIECKA NIEDOWIDZĄCEGO (SŁABOWIDZĄCEGO) W PRZEDSZKOLU

24.07.2019
Dodano przez: pstefanicki
Udostępnij
Polub
Wyślij za pomocą e-mail

Dzieci niedowidzące (słabowidzące), to grupa pośrednia między tymi dziećmi, którzy widzą dobrze, a niewidomymi. Charakteryzuje je poważnie obniżona ostrość wzroku lub ograniczenie pola widzenia, zaburzenia akomodacji, światłowstręt, oczopląs, czasami zaburzenie w rozpoznawaniu barw. Oznacza to, że zmysł wzroku utrzymuje u nich dominującą rolę w orientowaniu się w przestrzeni i procesach poznawczych, jednak rola ta jest znacznie słabsza i mniej skuteczna niż u zdrowych rówieśników. U dzieci tych wzrasta znaczenie pozostałych zmysłów, zwłaszcza słuchu i dotyku, które powinny być maksymalnie wykorzystywane dla wyrównania i uzupełniania zdobywanych informacji.

 

Trudności dzieci niedowidzących w przedszkolu:

– nadmierna pobudliwość psychoruchowa, są one w ustawicznym ruchu, manipulują drobnymi przedmiotami, przy czym ta nadmierna ruchliwość nie jest uzasadniona sytuacją zewnętrzną;

– częsta zmienność nastroju, łatwo zapalają się do pracy, po czym równie szybko z niej rezygnują;

– nieśmiałość i przy najdrobniejszym niepowodzeniu tracą wiarę we własne siły, lub też nadmiernie przeceniają swoje umiejętności i możliwości;

– bywa wolniejszy proces myślenia, czasem trudności w koncentracji uwagi, zwolnione tempo pracy;

– zaburzona sprawność kinetyczna, występują trudności w zespoleniu pojedynczych ruchów w jedną harmonijną całość;

– zaburzenia spostrzegania utrudniające określenie relacji pomiędzy przedmiotami np: wyżej – niżej, na prawo – na lewo, nad – pod, za – przed, obok – przed;

–  zaburzona koordynacja wzrokowo-ruchowa utrudniająca precyzję;

– zaburzenie orientacji przestrzennej, a w szczególności zaburzenie kierunkowe dotyczące osi pionowej i poziomej uniemożliwiająca orientację w stronach prawa – lewa, góra – dół;

– zaburzony poziom analizy i syntezy wzrokowej, trudności z  różnicowaniem kształtów figur, ich zapamiętywanie i odwzorowywanie na podstawie modelu;

– rysunek dziecka niedowidzącego jest schematyczny, zawiera niewielką liczbę elementów, może brakować pomiędzy nimi współzależności;

 

 

Zasady, które należy stosować w przedszkolu w stosunku do dziecka z uszkodzonym wzrokiem:

– dziecko z defektem wzroku warto, aby miało stałe miejsce w sali,

– musi poznać salę przedszkolną,

– nie wolno zmieniać miejsca przedmiotów w sali, by uniknąć urazów,

– drzwi do sali muszą być zamknięte, albo całkowicie otwarte,

– nie należy zabraniać samodzielnego poruszania się po przedszkolu,

– należy zadbać o właściwe oświetlenie pomieszczenia, w którym odbywają się zajęcia dydaktyczne w przedszkolu;

 

Nauczyciele pracujący z takimi dziećmi powinni stosować się do kilku zasad tj.

– rozwój dziecka z uszkodzonym wzrokiem, które nie ma dodatkowych deficytów może przebiegać normalnie w sferze psychicznej i społecznej, może rozwijać się psychicznie i społecznie w takim samym czasie, co dzieci normalne,

– procesy poznawcze i działanie dzieci z uszkodzonym wzrokiem są ze swej natury wolniejsze niż dzieci widzących,

– dzieci z uszkodzonym wzrokiem wymagają większego zaangażowania, pracy i cierpliwości oraz współpracy nauczycieli i rodziców oraz współdziałania rówieśników.

 

Praca nad rehabilitacją małego dziecka powinna mieć atrakcyjny charakter, być przyjemna, mieć formę zabawy. Nie powinno zabraknąć zabaw rozwijających poszczególne zmysły, a także zabawy plastyczne i zajęcia rozwijające spostrzegawczość wzrokową.

 

Zabawy z dzieckiem niedowidzącym ( i nie tylko – można włączyć do zabawy wszystkie dzieci z grupy) angażujące poszczególne zmysły:

 

zmysł smaku

  • rozpoznawanie produktów spożywczych (owoce, warzywa, ketchup, musztarda, masło orzechowe) na podstawie smaku;
  • co to za smak? – zadaniem dziecka jest nazwać zaproponowany smak i podać dwa przykłady produktu o takim charakterze smakowym, np. słodki, słony, gorzki, kwaśny itp.

 

zmysł słuchu

  • rozpoznawanie instrumentów po ich brzmieniu;
  • podążanie za dźwiękiem instrumentu przez dziecko z zawiązanymi uszami;
  • memory dźwiękowe; można je wykonać samodzielnie wsypując do jednakowych pudełeczek bądź butelek rożne rzeczy (groch, kaszę, fasolę, drobne monety) – celem jest uzyskanie kilu par takich samych grzechotek; zabawa polega na odnalezieniu tych par posługując się wyłącznie słuchem;
  • odgadywanie odgłosów przyrody lub z otoczenia z płyty CD;
  • rozpoznawanie głosów kolegów przy zawiązanych oczach – kto cię woła? ;

 

zmysł węchu

  • rozpoznawanie potraw, owoców, warzyw, przypraw po zapachu;
  • podążanie za zapachem perfum przez dziecko z zawiązanymi oczami;
  • łączenie zapachu ubrań z zapachem płynu do płukania, w których zostały wyprane;

 

 

zmysł dotyku

  • wkładanie klocków o odpowiednim kształcie do sortera przy zawiązanych oczach;
  • rozpoznawanie kształtów na podstawie dotyku przy zamkniętych oczach;
  • wybieranie klocków o podanym kształcie (walców, sześcianów, itp.) z zawiązanymi oczami;
  • nawlekanie koralików z zamkniętymi oczami;
  • rozpoznawanie kolegów na podstawie twarzy i fryzury przy zawiązanych oczach;
  • wyszukiwanie w worku (bez kontroli wzroku) konkretnego przedmiotu – autko, klocek, plastikową figurkę, itp.
  • balony sensoryczne – do nienapompowanych balonów należy wsypać kaszę mannę, kaszę gryczaną, groch, fasolę, ciecierzycę, soczewicę, ziarna kawy, zawiązać supełki i pozwolić dziecku manipulować balonami; starszaki mogą próbować odgadnąć, co znajduje się w środku lub szukać balonów z tą samą zawartością;
  • ścieżki sensoryczne – do kartonowych albo plastikowych niewysokich pudeł wkładamy/ wsypujemy osobno: mech, szyszki, gładkie kamienie, suchą fasolę, folię bąbelkową, grubą kaszę, siano itp.. układamy je w ścieżkę i spacerujemy po niej powoli bosymi stopami, doświadczając różnych faktur i wrażeń.

 

 

Zabawy rozwijające spostrzegawczość wzrokową:

 

  • układanie figur, kształtów, szeregów – wg wzoru i układanie z pamięci (układamy wzór, prezentujemy go dziecku przez pewien czas, np. 20 sekund i prosimy, aby uważnie się przyjrzało i postarało zapamiętać. Następnie składamy wzór, a dziecko odtwarza go z pamięci (wykorzystując do tego figury ze swojego kompletu);
  • składanie pociętych obrazków wg wzoru i bez wzoru (można tu wykorzystać różne obrazki, pocztówki, zdjęcia – pocięte na kawałki);
  • uzupełnianie braków na obrazkach – rozpoznanie i nazwanie brakujących części/przedmiotów (np. brak nosa w rysunku twarzy);
  • wyodrębnianie różnic miedzy obrazkami;
  • różnicowanie położenia figur/elementów w przestrzeni – co jest blisko, a co daleko?
  • wzrokowe rozpoznawanie kierunku ułożenia strzałek, kształtowanie pojęć kierunku w górę, w dół, w prawo, w lewo, skośnie w lewy górny róg, skośnie w prawy dolny róg, itd.;
  • układanie obrazków po lewej i po prawej stronie stołu/biurka/kartki;
  • układanie puzzli – najpierw z dużych puzzli, potem z coraz mniejszych (stopniowo zwiększamy również liczbę elementów);
  • przerysowanie prostych figur i kształtów (koło, trójkąt) – najpierw w oparciu 
o prezentowany wzór, potem z pamięci (ćwiczenie to rozwija również pamięć wzrokową bezpośrednią);
  • opisywanie obrazków – tego, co się na nich dzieje, kto jest na obrazku, co robią osoby na danym obrazku (obrazki z książek, zdjęcia z dziecięcych gazet);
  • wyszukiwanie elementów na obrazku lub w otoczeniu – według nazwy („czy jest na tym obrazku jakieś zwierzę?”, „pokaż mi na tym zdjęciu wszystkie dzieci, które mają czapki”) lub według położenia („pokaż mi coś, co leży na stole”, „pokaż, które zwierzęta na tym obrazku stoją na łące”);
  • opisywanie otaczającej rzeczywistości – wspólne obserwowanie prostych zdarzeń, czynności, a następnie opisywanie ich przez dziecko (np. podczas spacerów, wyjazdów);
  • gra w domino (obrazkowe, z czasem literowe);
  • ćwiczenia pamięci wzrokowej – pokazujemy dziecku obrazek na kilka sekund 
i zakrywamy, następnie pytamy: co było na obrazku? ile było np. lalek, samochodów itp.?

 

 

 

Zasady pracy z dzieckiem niedowidzącym w grupie przedszkolnej

– zwracając się do dziecka niedowidzącego należy wymawiać jego imię;

– zachęcać dziecko do udziału we wszystkich możliwych dla niego zajęciach, unikać sytuacji, którym może nie sprostać;

– nie uzależniać dziecka od innych i nie wyróżniać go;

– nie stosować taryfy ulgowej i nie obniżać wymagań, traktować na równi z innymi;

– konsultować się z okulistą lub rehabilitantem wzroku w sprawie oceny możliwości wzrokowych dziecka;

– defekt wzroku kompensować rozwojem innych procesów poznawczych – pamięć, uwaga, wyobraźnia;

– więcej nagradzać niż karać;

– umożliwić dziecku praktykę, powinno mieć zakres obowiązków, z których wykonania jest rozliczany (sprzyja to rozwijaniu poczucia własnej wartości );

– podczas pracy stolikowej właściwe umiejscowić dziecko w sali, powinno siedzieć blisko nauczyciela, aby prowadzący zajęcia miał wgląd w pracę dziecka, udzielał wskazówek, po to, aby lepiej widzieć, słyszeć i mieć ułatwioną możliwość korzystania z pomocy;

– dostosować stanowisko pracy (ergonomiczną pozycję w czasie długotrwałej pracy, wykorzystanie ruchomego/regulowanego blatu, czy odpowiednio dobranego krzesła, właściwego oświetlenia, zapobieganie odblaskowi pojawiającemu się w pobliżu okna, żeby nie oślepiało go światło padające z okna; powierzchnie na których pracuje dziecko nie powinny być błyszczące i gładkie, dlatego można zastosować, m.in.: matowe nakładki na stolik);

dziecko niedowidzące nie powinno skupiać się na jednym zajęciu wzrokowym dłużej niż 15-20 minut;

– należy kształtować w dziecku poczucie, że jest pełnowartościowym członkiem danej społeczności;

– należy rozwijać specjalne zdolności dziecka niedowidzącego – muzyka, plastyka, języki obce;

– stosować pomoce takie jak: lupa, luneta, okulary lornetkowe i lupowe, testery kolorów;

– wspierać sferę emocjonalno-motywacyjną dziecka oraz otoczyć wsparciem i pedagogizacją rodziców dziecka;

– zapewnić poczucie akceptacji i bezpieczeństwa (dziecko z wadą wzroku powinno się dobrze czuć w grupie przedszkolnej, być zaakceptowane przez koleżanki i kolegów), uświadamiać zdrowym dzieciom ograniczenia i możliwości niedowidzącego kolegi.

 

 

Opracowała na podstawie:

 

  1. ORE – Moduł V: Jolanta Rafał-Łuniewska, Dostosowanie otoczenia przedszkolnego i wymagań edukacyjnych dla dziecka niewidomego i słabowidzącego w edukacji przedszkolnej, Wydział Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych;
  2. Adamowicz- Hummel A., Mendruń J. (1991) Pomagamy słabowidzącym. Pochodnia, nr 1-2, PZN, Warszawa.
  3. Białoskórska J. Usprawnianie widzenia dzieci w wieku 0-1 rok życia, maszynopis.
  4. Fellows, R.R, Leguire, L.E, Rogers, G.L, Brenner, D.L. (1991) Teoretyczne założenia stymulowania wzroku. Materiały Tyflologiczne nr 7, PZN, Warszawa.
  5. Walkiewicz M. (2002) Funkcjonalna ocena wzroku i proces wspomagania rozwoju widzenia u dzieci słabo widzących. Wydawnictwo APS, Warszawa.

 

 

 

Marta Dudarska-Piwnicka

tyflopedagog

Facebook Biuletyn informacji publicznej
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce
Więcej o ciasteczkach.
Ok